Nagrywam to w Białymstoku, w mieszkaniu, które ktoś podarował temu filmowi.

Pytano mnie, dlaczego robię ten dokument. Może Ty też jesteś ciekaw. Próbowałem więc wymyślić przemyślaną odpowiedź, coś o historii, o pamięci, o sprawiedliwości. To wszystko dobre powody. Wszystkie brzmiały sztucznie.

Jedyna szczera odpowiedź, jaką miałem, brzmiała:

po prostu czułem, że tak trzeba.

Potem się zastanowiłem. To nie pierwszy raz, kiedy to mówię.

Studiowałem grafikę, sala za salą przyszłych grafików, i pewnego dnia idę korytarzem, a tam wisi ogłoszenie: „Chcesz robić filmy?”

Zatrzymałem się.

Filmy.

Nie znałem ani jednej osoby, która robiła filmy. Dosłownie otaczali mnie sami przyszli graficy.

Więc wziąłem do ręki kamerę.

Po prostu czułem, że tak trzeba.

W końcu trafiłem do GrahamSpencer, agencji, którą podziwiałem od lat. Stała pensja, ambitne projekty, mądry i utalentowany zespół. Wygodnie. Ale wygoda kosztowała mnie poczucie sensu. Nie chciałem robić pracy, która mnie karmi. Chciałem robić pracę napędzaną ogniem, który mam w środku, pracę, która promieniuje dalej niż ja, dalej niż Rockford.

Więc odszedłem.

Bałem się. Zrobiłem to mimo wszystko.

Po prostu czułem, że tak trzeba.

Coś o mnie: kiedy widzę, że coś można zrobić, najpierw myślę „ktoś powinien się tym zająć”. A potem dociera do mnie, że ten ktoś to pewnie ja.

Tak zaczęło się Our City, Our Story.

Miałem dość patrzenia, jak Rockford sprowadza się do statystyk przestępczości i złych nagłówków. Znałem inne miasto. Pełne artystów. Marzycieli. Muzyków. Dziwaków. I budowniczych. Wszyscy prawdziwi, wszyscy hojni.

Więc opowiadałem ich historie tak, jak sam chciałbym, żeby ktoś je opowiedział.

Najpierw oglądały setki tysięcy, potem miliony ludzi.

Fast Company nazwało mnie „Branding Vigilante”. Ich określenie na kogoś, kto nie czekał na pozwolenie.

Pojawiły się propozycje, a jedna z nich wymagała przeprowadzki do Nowego Jorku. I naprawdę kocham Nowy Jork. Ale tam byłbym jeszcze jednym reżyserem w mieście pełnym reżyserów. To w Rockford moja praca coś znaczy. Czułem, że moje miasto wciąż potrzebuje kogoś, kto opowie jego historie.

Więc zostałem.

Po prostu czułem, że tak trzeba.

Potem COVID zabrał mi to, co kochałem. Uwielbiam siedzieć z ludźmi godzinami i pozwalać, by ich historia sama podpowiedziała, jak chce być opowiedziana, a nagle nie mogłem. Our City, Our Story trafiło na półkę.

Byłem przerażony. Nie miałem pojęcia, co dalej.

W czasie kwarantanny moja ówczesna dziewczyna przyniosła do domu farby i płótna i powiedziała: „Będziemy malować”. Wyłożyliśmy kuchnię folią i zamieniliśmy ją w pracownię. Wrzuciłem kilka obrazów do internetu.

Ktoś kupił jeden.

Potem kolejny. I kolejny.

I jeszcze jeden.

I prawie wszyscy mówili to samo: że nigdy wcześniej nie mieli prawdziwego obrazu.

Spodobało mi się to. Zdecydowałem, że to dla nich chcę malować, więc trzymam przystępne ceny.

Czułem, że tak trzeba.

Dziś moje obrazy kupiło ponad 400 osób.

Któregoś ranka zobaczyłem nagłówek. W Rockford wypłynął obraz z czasów drugiej wojny światowej, kupiony z paki pickupa za siedemdziesiąt pięć dolarów.

Namalował go polski żydowski artysta, jeden z kopistów białostockiego getta, dwudziestu artystów zmuszanych do malowania kopii dla nazistowskiego oficera, który sprzedawał ich prace i chował pieniądze do kieszeni. Wierzyli, że to utrzyma ich przy życiu.

I tak ich zamordowano.

Ten obraz może być jedynym, jaki istnieje. Jedynym z podobno setek.

Znaleźli go Tim i Sarah. Prowadzą sklep z osobliwościami i antykami. On robi rzeźby z kości zwierząt. No właśnie.

Wiesz, historie dotykające Holokaustu zwykle pytają, jak zwykli ludzie stają się potworami. Ta opowiada o człowieku, który buduje potwory z kości, i pyta, dlaczego wybrał dobro.

Słuszne, w ich rozumieniu, było odwiezienie obrazu tam, gdzie powstał: do Białegostoku.

A teraz:
Jestem malarzem.
Jestem Polakiem.
Mówię po polsku.
Byłem w Polsce dziesięć razy.
Moją rodzinę też naznaczyli naziści.
I opowiadam historie niezwykłych ludzi z Rockford.

Każdy przypadkowy element mojego życia się połączył.

Przygotowywałem się do tej historii, zanim wiedziałem, że istnieje.

Wyjeżdżali za dwa tygodnie.

Nie miałem finansowania, planu ani pojęcia, w co wchodzę. Wiedziałem tylko, że jeśli nie sfilmuję tego momentu, będę żałował do końca życia. Więc opróżniłem oszczędności i pojechałem za nimi do Polski.

Po prostu czułem, że tak trzeba.

Od tamtej pory otwierają się przede mną archiwa, muzea i ludzkie domy. Dostaję noclegi. To zaufanie nie wzięło się z tego, że jestem Polakiem. Zobaczyli, że nie przyjechałem niczego im zabrać. Zobaczyli, że zależy mi na ludziach, o których opowiadam, więc traktują mnie jak rodzinę, co oznacza dużo polskiego jedzenia.

Zrozumiałem, że tej historii nie da się opowiedzieć w dziesięć minut.

Wszystko, co zbudowałem, powstało z historii krótszych niż dziesięć minut.

Mogę tylko sobie wyobrazić, co się stanie, kiedy będę miał o sto minut więcej.

To nie jest prośba o sfinansowanie całego filmu. Zbieram sześćdziesiąt pięć tysięcy dolarów kapitału zalążkowego, żeby porządnie to rozwinąć: zwiastun, rozwój historii i materiały, które przyciągną właściwego producenta. To praca, która zamienia historię, za którą gonię, w film, na który producent i festiwal mogą powiedzieć tak.

Historia jest prawdziwa.
Dostęp jest prawdziwy.
Zaufanie jest prawdziwe.

I jest nasze.

Żadne inne miasto na świecie nie może się upomnieć o tę historię. Wypłynęła w Rockford. Z Rockford została odniesiona do domu.

Zapraszam Cię, żebyś tworzył ją razem ze mną.

A kiedyś, gdy ktoś zobaczy Twoje nazwisko przy filmie i zapyta, dlaczego postanowiłeś pomóc go zrobić, może uśmiechniesz się i powiesz:

„Po prostu czułem, że tak trzeba.”